.jpg)
تفصیلی| ۲۲۲ میلیارد تومان در بخش کشاورزی زنجان سرمایهگذاری شد
مدیرکل کشاورزی زنجان گفت: سال گذشته، ۴۹ طرح سرمایهگذاری با مجموع اعتبار ۲۲۲ میلیارد تومان از محل تبصره ۱۸ در زنجان اجرا شده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از زنجان، استان زنجان با دارابودن حدود ۸۵۰ هزار هکتار اراضی مستعد کشاورزی، منابع طبیعی گسترده و جایگاه ممتاز در تولید محصولات زراعی و باغی، یکی از قطبهای مهم کشاورزی کشور به شمار میرود. سهم استان زنجان در تولید محصولاتی چون زیتون، گندم دیم، لوبیا، سیبزمینی و محصولات دامی، جایگاه آن را در زنجیره تأمین امنیت غذایی کشور برجسته کرده است.در سالهای اخیر، توسعه صنایع تبدیلی، افزایش بهرهوری در واحدهای تولیدی، احیای واحدهای راکد، ارتقای زیرساختهای مکانیزاسیون، گسترش کشاورزی قراردادی و حرکت بهسوی الگوی کشت سازگار با منابع آبی، از جمله محورهای راهبردی سازمان جهاد کشاورزی زنجان بوده است.خبرنگار خبرگزاری فارس در گفتوگویی تفصیلی با اکبر کرامتی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان، به بررسی عملکرد این سازمان، اولویتهای توسعهای، چالشهای پیشرو و سیاستهای آینده در مسیر تحقق کشاورزی پایدار و اقتصادی پرداخته است که مشروح آن در ادامه میآید.
.png)
با توجه به ظرفیتهای اقلیمی، منابع طبیعی، جایگاه فعلی این استان در بخش کشاورزی را چگونه ارزیابی میکنید و مهمترین اولویتها و چالشهای پیشروی توسعه پایدار کشاورزی در استان چیست؟وظیفه اصلی سازمان جهاد کشاورزی در استانها، انسجامبخشی به سیاستهای وزارت جهاد کشاورزی است. استان زنجان با مساحتی بالغ بر ۲.۲ میلیون هکتار، دارای ۸۵۰ هزار هکتار اراضی با قابلیت کشاورزی است که بخش قابلتوجهی از مساحت استان نیز شامل منابع طبیعی از جمله مراتع و جنگلهاست.از این مقدار اراضی، حدود ۱۷۵ هزار هکتار به زیر کشت آبی اختصاصیافته که شامل ۱۰۹ هزار هکتار زراعت آبی و ۶۴ هزار هکتار باغات آبی است. به طور متوسط سالانه حدود ۲۵۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی بهصورت آیش باقی میماند و ۴۲۵ هزار هکتار نیز زیر کشت میرود.در اراضی زراعی آبی، گندم بیشترین سطح زیر کشت را دارد و بیش از ۲۰ هزار هکتار به آن اختصاص دارد. سایر محصولات شامل علوفه، سیبزمینی و حبوبات هستند. در بخش باغی، استان زنجان بهویژه شهرستان طارم، با حدود ۲۰ هزار هکتار باغات زیتون، جایگاه ویژه و منحصربهفردی در سطح کشور دارد، این در حالی است که در حوزه دیم، حدود ۳۴۰ هزار هکتار به کشت گندم دیم اختصاصیافته است.همچنین تولیدات بخش دام و طیور استان در مجموع بیش از ۲۷۰ هزار تن است؛ شامل ۱۶۶ هزار تن شیر، ۱۴ هزار و ۵۰۰ تن گوشت قرمز و بیش از ۷۰ هزار تن گوشت مرغ و همچنین سالانه ۱۸ هزار و ۵۰۰ تن تخممرغ تولید میشود.
در حوزه پرورش آبزیان نیز استان دارای حدود ۸۰۰ استخر پرورش ماهی است که حدود ۱۲۰ استخر غیرفعال هستند. از مجموع این فعالیتها، حدود ۱۹ هزار و ۸۰۰ تن گوشت سفید (ماهی) و بیش از ۱۶ میلیون قطعه ماهی تولید میشود.در بخش تولید جوجه یکروزه، تولید استان بالغ بر ۴۲ میلیون قطعه در سال است. همچنین تولیداتی مانند یک هزار و ۳۰۰ تن عسل، ۹۰۰ تن کرم ابریشم و ۱۶ تن جوجه بوقلمون نیز ثبت شده است.
.png)
با توجه به ارزش افزوده بالای بخش کشاورزی در استان زنجان و رشد همزمان در صنایع پاییندستی و بالادستی، چشمانداز شما برای توسعه اقتصادی کشاورزی استان در افق میانمدت چیست و چه سیاستهایی برای تثبیت این روند و مقابله با چالشهای احتمالی در دستور کار قرار دارد؟ارزش خالص تولیدات بخش کشاورزی استان زنجان در سال گذشته حدود ۳۱ هزار میلیارد تومان (۳۱ همت) بوده که این عدد بر اساس قیمت پای مزرعه محاسبه شده است، نه ارزش نهایی بازار. از این میزان، ارزش تولید محصولات زراعی حدود ۲ میلیون و ۲۳۰ هزار تن و محصولات باغی و سایر بخشها ۵۷۴ هزار تن بوده است. در مجموع، میزان کل تولید محصولات کشاورزی استان بیش از سه میلیون تن ( ۳.۱ میلیون تن محصولات تولیدی) است.اهمیت اقتصادی بخش کشاورزی تنها به مزرعه ختم نمیشود. ما گردش مالی قابلتوجهی در صنایع پاییندستی (حملونقل، سردخانه، بستهبندی، صنایع تبدیلی) و همچنین صنایع بالادستی (ادوات، بذر، مکانیزاسیون) داریم. در حوزه صنایع تبدیلی، ظرفیت استان به بیش از دو میلیون تن رسیده است. تنها در سال گذشته، ۱۳۲ هزار تن به ظرفیت صنایع تبدیلی استان افزوده شده است. این رشد قابلتوجه نشاندهنده افزایش بهرهوری و سرمایهگذاری در زنجیره ارزش محصولات کشاورزی است.در بخش مکانیزاسیون، استان زنجان دارای ۲۷ هزار دستگاه تراکتور و هزار دستگاه کمباین است. همچنین، ۲۲ هزار و ۵۰۰ تن بذر اصلاحشده تولید و توزیع شده است.همچنین بیش از ۵۱ هزار روز آموزش ترویجی برای کشاورزان برگزار شده و ۱۶ کاروان ترویجی نوآوری نیز در سطح استان به راه افتاده است. همچنین وبگاههای الگویی و جامع برای انتقال فنّاوری فعال شدهاند.
با توجه به اقدامات مؤثر استان زنجان در احیای صنایع راکد، جذب سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال در بخش کشاورزی، برنامه آینده سازمان برای استمرار این روند و مقابله با چالشهایی مانند تأمین نهادهها چیست؟در سال گذشته، ۴۹ طرح سرمایهگذاری با مجموع اعتبار ۲۲۲ میلیارد تومان از محل تبصره ۱۸ اجرا شده است. در مجموع، با استفاده از تسهیلات اعتباری، ۳۹۱ دستگاه جدید برای توسعه کشاورزی خریداری شده است. همچنین، در بخش مشاغل خانگی، ۳۸ پرونده حمایتی به ارزش ۵ میلیارد تومان بررسی و تأمین مالی شده است.مجموع تسهیلات پرداختی در حوزه تولید و اشتغال بالغ بر ۲۳۳ میلیارد تومان بوده که منجر به ایجاد یک هزار و ۷۹۷ شغل جدید و تثبیت یک هزار و ۷۹۵ شغل موجود شده است.یکی از طرحهای ویژه ما در استان، بازدید از واحدهای راکد تولیدی است. تاکنون ۴۳ واحد بازدید شده که از این تعداد، ۲۱ واحد کاملاً احیا شده و به چرخه تولید بازگشتهاند. این واحدها مشکلات متعددی داشتند که با همکاری بین دستگاهی، از جمله محیطزیست، شرکت گاز، و بانکها، موانع آنها رفع شده است.اگرچه بحران تأمین نهادهها بهویژه پس از تحولات اخیر منطقهای فشارهایی بر استان وارد کرد، اما تلاش شده فعالیتها متوقف نشود.
.png)
با توجه به شناسایی بیش از ۲۰۰ واحد راکد در بخش کشاورزی و دامپروری استان، چه برنامهریزی مشخصی برای احیای این ظرفیتها در قالب کشاورزی قراردادی و مشارکت با بخش خصوصی در دستور کار دارید، و چه چالشهایی در مسیر اجرای این مدل وجود دارد؟پس از بازدید از واحدهای راکد، موفق شدیم ۲۰۲ پروژه راکد یا نیمهفعال را در سطح استان شناسایی کنیم. برای این واحدها برنامهریزی شده که به تفکیک وضعیت، مشکلاتشان بررسی و برای فعالسازی آنها اقدام شود.در حال حاضر، دو پروژه مهم را در حوزه دام سبک پیگیری میکنیم. با چند شرکت سرمایهگذاری وارد مذاکره شدهایم که البته هنوز در مرحله تفاهم هستیم.در حوزه دام سنگین هم یک تفاهمنامه مهم در حال نهاییشدن است که در صورت اجرا، شامل پرورش ۱۱ هزار رأس گوساله خواهد بود. ارزش این پروژه بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان (۱۰ همت) برآورد میشود. تفاهمات اولیه با یکی از شرکتها انجام شده و بخشی از مقدمات کار نیز پیش رفته است. اگر این پروژه عملیاتی شود، گوسالهها توسط شرکت تأمین و در واحدهای دامی پرورش داده میشوند و پس از رسیدن به وزن مناسب، تحویل شرکت خواهند شد. این نیز در قالب دامداری قراردادی صورت خواهد گرفت.در بخش مرغداریهای راکد هم اقدامات خوبی در قالب زنجیرههای تولید انجام شده است، همچنین درباره صنایع تبدیلی راکد نیز، بررسیها در حال انجام است. درصورتیکه مشکلات حقوقی و مالکیتی خاصی نداشته باشند، میتوانیم با همکاری سایر دستگاههای اجرایی، موانع این واحدها را رفع کنیم و آنها را نیز به چرخه تولید بازگردانیم.
.png)
با توجه به پیوند ناگسستنی کشاورزی با صنعت، خدمات، نگاه شما به آینده کشاورزی صنعتی و نقش آن در ساختار توسعه استان زنجان چیست و چه سیاستهایی برای تحقق این همافزایی در دستور کار دارید؟اگر بخواهیم واقعبین باشیم، در دنیا کشوری مثل آمریکا، هرچند از نظر سیاسی دشمن تلقی میشوند، اما در علم و فناوری در کشاورزی و صنعت، سرآمد هستند. آمریکا در تولید محصولات کشاورزی در رتبههای اول دنیاست. این کشورها با ترکیب درست صنعت، خدمات و کشاورزی، ساختارهای بسیار قدرتمندی برای امنیت غذایی و توسعه اقتصادی خود شکل دادهاند.حتی چین با وجود صنعتیشدن شدید، همچنان در تولید محصولات کشاورزی جایگاه بالایی دارد. این یعنی تقابل میان صنعت و کشاورزی وجود ندارد؛ بلکه باید از ظرفیت هر دو در کنار هم بهرهبرداری کرد.از یک سو هم نمیتوان از اهمیت اجتماعی کشاورزی غافل شد. وقتی کشاورزی تضعیف شود و روستاها خالی شوند، مهاجرت به شهرها مشکلات جدی فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی امنیتی ایجاد میکند. باید برای افراد مهاجر مسکن، شغل، آموزش، بهداشت و... فراهم شود. درحالیکه با حفظ و تقویت کشاورزی، میتوان اشتغال پایدار، هویت اجتماعی و انسجام فرهنگی را در مناطق روستایی حفظ کرد.همانطور که اخیراً در سخنرانی یکی از مقامات آمریکایی هم تأکید شد، امنیت غذایی مساوی است با امنیت ملی. کشوری که غذای مردمش را تأمین میکند، فرمان حاکمیت را در دست دارد. این مسئلهای است که باید در سیاستگذاریها با جدیت دیده شود.
.png)
با توجه به چالشهای روزافزون در تأمین منابع آب و سهم بالای بخش کشاورزی در مصرف آن، چه راهبردهایی برای افزایش بهرهوری، تغییر الگوی کشت و کاهش فشار بر منابع آبی در دستور کار سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان قرار دارد؟متأسفانه گاهی بدون بررسی دقیق، عنوان میشود که بخش کشاورزی ۹۰ درصد منابع آب استان را مصرف میکند. در آخرین جلسه شورای حفاظت منابع آب استان که با حضور استاندار و سایر مسئولان برگزار شد، این موضوع مطرح شد و من هم توضیح دادم که چنین برداشتهایی دقیق نیست.ما در استان زنجان حدود ۱۰۷ هزار هکتار اراضی آبی داریم. برداشت آب استان از منابع مختلف، در مجموع حدود ۱.۳ میلیون مترمکعب در سال است. حال اگر مساحت استان را ۲.۲ میلیون هکتار و متوسط بارندگی را ۳۰۰ میلیمتر در نظر بگیریم، یعنی حدود ۶.۶ میلیارد مترمکعب فقط از طریق بارش وارد استان میشود. این عدد، تنها مربوط به آورده جوی است و بدون درنظرگرفتن آب رودخانهها و جریانهای زیرزمینی است.استان زنجان آوردههای دیگری هم دارد. رودخانههایی که از استانهای همجوار وارد میشوند، حدود ۴.۵ میلیارد مترمکعب آب به استان میآورند. این را که با آن ۶.۶ میلیارد جمع بزنیم، مجموعاً بیش از ۱۱ میلیارد مترمکعب آب وارد استان میشود. این در حالی است که برداشت کشاورزی، حتی با احتساب منابع زیرزمینی، حدود ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلیون مترمکعب است.بنابراین این ادعا که بخش کشاورزی ۹۰ درصد آب استان را مصرف میکند، فاقد مبنای علمی است. در سطح ملی هم آمار دقیقتر نشان میدهد که کشاورزی حدود ۶۲ درصد از منابع آبی کشور را مصرف میکند، نه بیشتر.
ببینید همانطور که صنعت خوراکش برق است و طبیعی است که ۵۹ درصد برق کشور توسط صنایع مصرف شود، در بخش کشاورزی هم منبع حیاتی و پایه، آب است؛ بنابراین باید نگاه تخصصی داشت، نه اتهامی. حملونقل هم بدون انرژی نمیتواند فعالیت کند؛ کشاورزی هم بدون آب ادامه حیات ندارد.
با توجه به این موضوع راهکارهای مدیریت مصرف آب در کشاورزی چیست؟ ببینید بااینحال، ما مسئولانه نسبت به مصرف آب حساس هستیم و اقدامات مهمی در دست اجرا داریم. بهعنوانمثال، حرکت به سمت کشت محصولات کمنیاز به آب مانند پسته، بادام، انگور و گیاهان دارویی، حذف سه مرحله نخست آبیاری در برخی محصولات با حفظ عملکرد مطلوب، کاهش دفعات آبیاری به طور مؤثر (مثلاً از ۶ به ۳ مرحله)، استفاده از سایهبان برای پوشش باغات و کاهش تبخیر، تلاش برای توسعه کشت تونلی (با درنظرگرفتن ملاحظات زیستمحیطی) و استفاده از فنّاوریهای نوین آبیاری و اصلاح الگوهای زراعی.برخی از این اقدامات در حال اجراست و برخی دیگر در مرحله آزمایشی قرار دارند. مثلاً در حوزه آبیاری، ما بهازای هر ۳۰ واحد بهرهبردار، یک واحد مدیریتی برای کنترل مصرف تعریف کردهایم.با توجه به تکرار کشت محصولات پرمصرف آبی مانند هندوانه در استان زنجان و آثار منفی آن بر منابع آب، چه سیاستها و ابزارهای اجرایی برای کنترل و هدایت الگوی کشت به سمت محصولات کممصرف و اقتصادی در نظر گرفته شده است؟بهعنوان کسی که سالها کارشناس تولید محصولات کشاورزی بودهام، هیچگاه طرفدار توسعه کشت هندوانه نبودهام. مصرف آب در کشت هندوانه بین ۴ هزار و ۵۰۰ تا ۵ هزار مترمکعب در هکتار است. این در حالی است که کشت گندم آبی که جزء محصولات راهبُردی ماست، بین ۶ تا ۸ هزار مترمکعب در هکتار آب مصرف میکند. اما تفاوت اصلی در کارایی مصرف آب و ارزش غذایی محصول است.
در زنجان، متوسط عملکرد هندوانه بین ۶۰ تا ۷۰ تن در هکتار است. اگر این را با حجم آب مصرفی مقایسه کنیم، میبینیم که راندمان مصرف آب در هندوانه بالا نیست. از نظر فیزیولوژیکی هم هندوانه جزء گیاهان با راندمان فتوسنتزی پایینتر محسوب میشود.ما در کشاورزی یک شاخص داریم به نام راندمان مصرف نهاده یا بهرهوری مصرف منابع. اگر این راندمان بالای عدد یک باشد، دستگاه ما بهدرستی کار میکند. اما در مورد برخی محصولات مثل هندوانه، بهرهوری پایینتر از حد انتظار است.
.png)
برنامه سازمان برای کنترل کشتهای پرمصرف چیست؟ سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان در چند سال اخیر، با کمک سامانههای پهنهبندی و الگوی کشت، تلاش کرده تا کشت هندوانه را در مناطق پرآب محدود و در مناطق کمآب ممنوع کند. همچنین در حال طراحی سیاستهایی برای جایگزینی محصولات کممصرف و باارزش افزوده بالاتر هستیم.با توجه به جایگاه برجسته استان زنجان در تولید محصولات متنوع کشاورزی، چه برنامهای برای حفظ این رتبهها و ارتقاء زنجیره ارزش این محصولات در دستور کار سازمان قرار دارد؟استان زنجان در سالهای اخیر توانسته در تولید برخی محصولات کشاورزی جایگاههای شاخصی در سطح کشور کسب کند. در بسیاری از محصولات باغی و زراعی، استان زنجان جزو رتبههای برتر کشور است. بهعنوان نمونه، زیتون در رتبه اول کشور قرار دارد. همچنین در تولید لوبیا رتبه سوم، زردآلو و فندق رتبه پنجم، سیبدرختی رتبه ششم، عدس رتبه هفتم، سیبزمینی رتبه نهم و محصولاتی مانند گوجهفرنگی، نخود، گردو و پیاز در رتبه دهم کشوری قرار دارند.این آمارها نشان میدهد که ظرفیت بالقوه استان در بخش کشاورزی قابلتوجه است و با سیاستگذاری دقیق، میتوانیم این رکوردها را تثبیت کرده و به ارزشافزوده بالاتری برای کشاورزان برسیم. لینک خبر در خبر گزاری :
نظر دهید